Phán Quyết Hủy Bỏ Thuế IEEPA: Biến Động Kép Đối Với Chuỗi Cung Ứng Hàng Không

Quyết định của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ về việc bác bỏ các mức thuế quan theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) đã thu hút sự chú ý của toàn cầu. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực vận tải hàng không tại khu vực Châu Mỹ, thực tế lại phức tạp hơn nhiều và bài toán về sự bất ổn vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Phán Quyết Lịch Sử Và Động Thái Thuế Quan Thay Thế

Khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đưa ra phán quyết vào ngày 20/02/2026, giới doanh nghiệp và thương mại đã phản ứng rất nhanh chóng, thậm chí nhiều bên đã bày tỏ sự nhẹ nhõm. Với tỷ lệ 6-3 trong vụ kiện Learning Resources, Inc. v. Trump, Tòa án phán quyết rằng IEEPA không trao cho tổng thống quyền áp đặt thuế quan - một quyền lực mà theo Hiến pháp thuộc đặc quyền của Quốc hội.

Theo như Chánh án John Roberts đã viết, IEEPA: "không chứa bất kỳ tham chiếu nào đến thuế quan hoặc thuế suất", cho đến trước chính quyền hiện tại, chưa có vị tổng thống nào từng diễn giải đạo luật này để tự ban cho mình quyền lực như vậy.

Đối với các nhà khai thác vận tải và các nhà nhập khẩu trên khắp Châu Mỹ - những người đã dành phần lớn thời gian của năm qua để chật vật trong một môi trường thuế quan đầy biến động - phán quyết này giống như một cơn bão vừa tan. Tuy nhiên, thực tế lại không đơn giản như vậy.

Chỉ trong vòng vài giờ sau phán quyết, Tổng thống Trump đã ban hành một tuyên bố mới theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 (Trade Act of 1974), áp dụng mức phụ phí nhập khẩu toàn cầu 10% có hiệu lực từ ngày 24/02. Ngay ngày hôm sau, mức này đã được đẩy lên 15% - mức tối đa theo luật định. Có thể thấy, bức tranh thuế quan không hề sụp đổ mà chỉ đang tự sắp xếp lại.

Cục Diện Mới Cho Các Tuyến Vận Tải Châu Mỹ

Tại Châu Mỹ, tình hình diễn biến khá đa dạng. Theo Americas Quarterly, các nền kinh tế Mỹ Latinh đang có vị thế tương đối tốt trong khuôn khổ mới này. Mức thuế suất đồng nhất 15% đã thay thế cho mạng lưới thuế IEEPA chắp vá mang tính đặc thù theo từng quốc gia.

● Brazil: Từng phải chịu mức phụ phí lên tới 40% theo IEEPA, nay được áp dụng mức cơ sở 15% với các ngoại lệ bao gồm thịt bò, nông sản, khoáng sản thiết yếu, dược phẩm và các sản phẩm hàng không vũ trụ.

● Canada và Mexico: Các mặt hàng đáp ứng tiêu chuẩn USMCA vẫn tiếp tục được miễn trừ. Đây là một lợi thế khổng lồ đối với các tuyến vận tải hàng không xuyên biên giới được thúc đẩy bởi xu hướng đưa sản xuất về gần thị trường tiêu thụ.

Chấm Dứt Kỷ Nguyên Biến Động "Qua Đêm"

Đặc điểm cốt lõi của IEEPA chính là tốc độ - khả năng áp đặt thuế quan "qua đêm" lên bất kỳ quốc gia nào mà không cần qua quy trình điều tra chính thức. Sự khó đoán này từng là một trong những yếu tố gây rối loạn nhất đối với thị trường vận tải hàng hóa, thường xuyên châm ngòi cho các đợt bùng nổ sản lượng khi các nhà nhập khẩu ồ ạt đẩy nhanh tiến độ giao hàng trước khi giá cước thay đổi.

Khi IEEPA bị loại bỏ khỏi bàn cờ, các hành động thuế quan trong tương lai sẽ đòi hỏi các bước điều tra và thủ tục pháp lý. Quy trình chậm hơn và dễ dự báo hơn này đồng nghĩa với việc các nhà khai thác vận tải hàng không sẽ ít phải đối mặt với những đợt tăng vọt nhu cầu đặt chỗ đột ngột.

Dù vậy, thiệt hại kinh tế vĩ mô để lại là rất lớn. Theo Viện Brookings, mức thuế quan hiệu dụng trung bình của Hoa Kỳ đã leo lên gần 17% - mức cao nhất kể từ đầu những năm 1930 - và gần 90% chi phí đó do các công ty và người tiêu dùng Mỹ gánh chịu. Đối với các ngành phụ thuộc vào vận tải hàng hóa trên khắp Châu Mỹ, gánh nặng này đã bóp nghẹt biên lợi nhuận, và trong một số trường hợp, buộc họ phải chuyển đổi hoàn toàn phương thức vận tải ra khỏi đường hàng không.

Bài Toán Hoàn Thuế Hàng Tỷ USD Bị Bỏ Ngỏ

Một trong những vấn đề chưa được giải quyết mang tính hệ trọng nhất là số phận của các khoản thuế đã được thu. Mô hình Ngân sách Penn Wharton ước tính tổng số tiền thu được từ IEEPA đã đạt khoảng 165 tỷ USD tính đến tháng 1/2026, với rủi ro phải hoàn trả có thể lên tới 175 tỷ USD. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao không đưa ra bất kỳ phán quyết nào về quy trình hoàn tiền, đẩy nhiệm vụ này sang cho Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ.

Theo CNBC, mới chỉ có gần 2.000 nhà nhập khẩu nộp đơn khiếu nại bảo vệ quyền lợi, một con số vô cùng nhỏ so với hơn 300.000 doanh nghiệp đã đóng thuế IEEPA. Rõ ràng, các nhà nhập khẩu hàng không đang mong chờ tiền bồi hoàn sẽ phải chuẩn bị tâm lý kiên nhẫn dài hạn.

Thời Hạn 150 Ngày Của Chính Sách Thuế Mới

Các mức thuế theo Mục 122 sẽ chính thức hết hạn vào ngày 24/07/2026 trừ khi Quốc hội Hoa Kỳ bỏ phiếu gia hạn. Theo Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, kịch bản gia hạn này tiềm ẩn vô vàn rủi ro chính trị khi các cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần.

● Nếu hết hạn: Thị trường vận tải hàng hóa có thể phải đối mặt với một đợt thiết lập lại toàn diện.

● Nếu được gia hạn: Ngành logistics sẽ tiếp tục bị khóa chặt ở mức thuế 15% cho một chu kỳ mới.

Phán quyết này hoàn toàn không chấm dứt sự bất ổn trong chính sách thương mại. Việc chính quyền hiện tại lập tức xoay trục sang Mục 122 chỉ trong vòng vài giờ cho thấy các rào cản thuế quan sẽ vẫn tồn tại, chỉ là dưới một hình thức phức tạp hơn và có thời hạn đính kèm. Đối với các nhà khai thác vận tải hàng không ở Châu Mỹ, bài học từ năm ngoái vẫn còn nguyên giá trị: các chính sách luôn có thể thay đổi nhanh hơn tốc độ thích ứng của một chuỗi cung ứng.

Với thời hạn 24/07 đang đến gần, những tháng tới đây sẽ mang ý nghĩa quyết định đối với ngành logistics không kém gì những diễn biến trong suốt năm qua.

Xem thêm:

• Quy Định Khẩn Của Maersk Về Hoạt Động Trả Vỏ Container Tại Trung Đông
• Tương Lai Thương Vụ ZIM: Thách Thức Cho Hapag-Lloyd Và Kế Hoạch Dự Phòng Của Maersk
• Cú Sốc Hormuz: Hơn 204.000 TEU Có Nguy Cơ Bị ‘Giam Lỏng’, Ám Ảnh Thiếu Container Rỗng Quay Trở Lại Châu Á
• Cú ‘Quay Xe’ Của CMA CGM: Đưa Đội Tàu Về Treo Cờ Pháp Và Lời Hứa Tỷ Đô Bị Bỏ Ngỏ Tại Mỹ
• Cập nhật thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 11/2026 | Phaata
• Toàn Cảnh Thị Trường Tàu Chở Dầu Tháng 2
• Cước Tuyến Á - Mỹ Tăng Nhiệt: Mỹ Cân Nhắc Xóa Bỏ Đạo Luật Jones, FMC Vào Cuộc Rà Soát Phụ Phí Hãng Tàu
• Khủng Hoảng Vùng Vịnh: Maersk Và MSC Đình Chỉ Tuyến, Chi Phí Vận Tải Đối Mặt Nguy Cơ Tăng Vọt
• Nga Nối Lại Xuất Khẩu Ngũ Cốc Sang Iran Qua Biển Caspi
• Maersk Áp Dụng Phụ Phí Mùa Cao Điểm Trên Nhiều Tuyến Trọng Điểm
• Cập nhật thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 10/2026 | Phaata
• Maersk Đình Chỉ Nhận Booking Hàng Hóa Tại Hàng Loạt Quốc Gia Vùng Vịnh Giữa Khủng Hoảng Phong Tỏa Hormuz
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Bắc Mỹ trong Tháng 3-2026
• SITC cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Á trong Tháng 3-2026

Nguồn: Phaata.com (Theo Air Cargo Week)

Phaata - Sàn giao dịch logistics quốc tế đầu tiên Việt Nam

► Tìm Cước vận chuyển & Công ty logsitics tốt hơn!