Thị trường vận tải biển đã chạm đỉnh chu kỳ? Góc nhìn từ các phân khúc

Thị trường vận tải biển hiếm khi phát đi tín hiệu rõ ràng về thời điểm một chu kỳ tăng trưởng đạt đỉnh. Khi cước vận tải duy trì ở mức cao, giá tàu tăng và chủ tàu tiếp tục đặt đóng mới, câu hỏi về thời điểm thị trường đảo chiều cũng trở nên đáng chú ý hơn.

Ở thời điểm hiện tại, các chỉ báo cho thấy chu kỳ tăng trưởng chưa kết thúc, nhưng áp lực từ phía nguồn cung đang dần hình thành. Mức độ rủi ro cũng khác nhau giữa các phân khúc: tàu container có thể đối mặt với áp lực sớm hơn, tàu hàng rời vẫn duy trì trạng thái tương đối cân bằng, trong khi tàu chở dầu tiếp tục phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị.

Thị trường vẫn ở mức cao, nhưng áp lực nguồn cung gia tăng

Chỉ số ClarkSea Index của Clarksons Research – thước đo tổng hợp thu nhập của các phân khúc vận tải biển – vừa thiết lập mức cao mới. Thu nhập của tàu chở dầu tăng mạnh, lợi nhuận của tàu hàng rời cỡ Capesize vẫn ở mức cao, trong khi thị trường cho thuê tàu container tiếp tục duy trì sức mạnh.

Những diễn biến này cho thấy thị trường chưa bước vào giai đoạn suy giảm rõ rệt. Tuy nhiên, phía nguồn cung đang xuất hiện những dấu hiệu cần lưu ý.

Theo Gibson Shipbrokers, tàu suezmax Karolos đóng năm 2009 được giao dịch ở mức khoảng 92 triệu USD, trong khi tàu Tataki đóng năm 2010 được bán với giá khoảng 95 triệu USD. Trong khi đó, giá một tàu suezmax đóng mới hiện vào khoảng 93 triệu USD.

Giá tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC) cũng duy trì ở mức cao, với một số tàu khoảng 13 năm tuổi được giao dịch ở mức 160–170 triệu USD. Gibson nhận định nhu cầu đối với trọng tải tàu hiện ở mức rất cao.

Trong khi đó, sổ đặt hàng (orderbook) toàn cầu đã đạt 226 triệu CGT, tăng khoảng 25% so với cùng kỳ năm trước. Một điểm đáng chú ý của chu kỳ hiện tại là hoạt động phá dỡ tàu vẫn ở mức thấp. Khi thu nhập khai thác còn hấp dẫn, chủ tàu có ít động lực đưa các tàu cũ đến bãi phá dỡ.

Điều này khiến đội tàu tiếp tục tăng về quy mô, đồng thời làm gia tăng nguy cơ dư thừa công suất tại một số phân khúc trong những năm tới.

Tàu container: Áp lực nguồn cung ngày càng rõ

Trong các phân khúc chính, tàu container đang cho thấy rõ nhất những dấu hiệu của một giai đoạn chuyển tiếp.

Niels Rasmussen, Trưởng bộ phận phân tích vận tải biển của BIMCO, dự báo điều kiện thị trường container có thể bắt đầu suy yếu vào cuối năm 2026. Ngay cả trong kịch bản toàn bộ tàu container từ 25 năm tuổi trở lên được đưa đi tái chế, công suất đội tàu vẫn có thể tăng khoảng 9% mỗi năm trong giai đoạn 2027–2029, trong khi nhu cầu vận chuyển dự kiến chỉ tăng khoảng 3–5%/năm.

Áp lực nguồn cung còn có thể gia tăng khi các tuyến dịch vụ dần quay trở lại Kênh đào Suez, thay vì tiếp tục đi vòng qua Mũi Hảo Vọng. Khi thời gian hành trình rút ngắn, lượng công suất cần thiết để duy trì cùng tần suất khai thác cũng giảm xuống.

Trong bối cảnh sổ đặt hàng tàu container đã đạt khoảng 15,6 triệu TEU, BIMCO nhận định: “Chúng tôi dự kiến điều kiện thị trường container sẽ bắt đầu suy yếu vào cuối năm 2026.”

Thị trường cho thuê tàu vẫn tương đối vững, nhưng thị trường giao ngay đã xuất hiện dấu hiệu chững lại. Các hãng tàu vẫn có nhiều công cụ để điều chỉnh công suất, như giảm tốc độ khai thác, blank sailing hoặc trả lại tàu thuê.

Tuy nhiên, một trong những yếu tố cần theo dõi trong năm 2027 là hiệu ứng cascading, khi lượng lớn tàu container cỡ lớn, đặc biệt các tàu trên 12.000 TEU, được bàn giao. Việc các tàu này được đưa vào các tuyến chính có thể tạo ra sự dịch chuyển dây chuyền của các tàu nhỏ hơn sang các tuyến khác, qua đó làm gia tăng áp lực cạnh tranh về công suất.

Tàu hàng rời: Thị trường vẫn tương đối cân bằng

So với tàu container, triển vọng của phân khúc hàng rời ít biến động hơn.

Thị trường đã có một năm tương đối tích cực, đặc biệt ở phân khúc Capesize. Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ nhu cầu hàng hóa mà còn từ sự gia tăng quãng đường vận chuyển, qua đó hỗ trợ thị trường thông qua yếu tố tấn-dặm (tonne-mile).

Nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc cùng sự phát triển của các luồng thương mại giữa Đại Tây Dương và châu Á tiếp tục hỗ trợ phân khúc này.

Maritime Strategies International (MSI) dự báo thương mại hàng rời sẽ tăng khoảng 2% trong năm tới. Giám đốc MSI Will Fray nhận định: “Các điều kiện thị trường dự kiến sẽ tiếp tục duy trì vững chắc trong năm 2027, dù cán cân cung cầu có xu hướng nới lỏng nhẹ.”

Nhìn chung, những thay đổi về tuyến thương mại và quãng đường vận chuyển đang tạo nền tảng tương đối tích cực cho phân khúc hàng rời. Tuy nhiên, nếu đội tàu tiếp tục tăng nhanh hơn nhu cầu, trạng thái cân bằng này vẫn có thể chịu sức ép.

Tàu chở dầu: Phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị

Thị trường tàu chở dầu hiện là phân khúc có mức biến động lớn nhất.

Thu nhập giao ngay của tàu chở dầu đã tăng vượt xa mức trung bình lịch sử. Trong khi thu nhập trung bình của tàu suezmax từ năm 2000 vào khoảng 35.000 USD/ngày, thu nhập của VLCC trên một số tuyến chuẩn gần đây đã vượt 1 triệu USD/ngày.

Động lực chính đến từ những gián đoạn liên quan đến eo biển Hormuz. Dù dòng chảy dầu đã phần nào phục hồi, những thay đổi trong mô hình vận chuyển đã làm giảm đáng kể công suất vận tải hiệu dụng trên thị trường.

Tuy nhiên, mức cước cao cũng có thể bắt đầu tác động ngược trở lại nhu cầu. Theo Poten & Partners, chi phí vận tải hiện tương đương gần 27% giá thành giao dầu thô, mức có thể tạo thêm áp lực đối với nhu cầu vận chuyển nếu duy trì trong thời gian dài.

Poten & Partners cảnh báo: “Ngay khi thị trường dầu thô trở nên cân bằng hơn, giá cước tàu chở dầu sẽ nhanh chóng hạ nhiệt.”

Điều này khiến triển vọng của phân khúc tàu chở dầu trở nên khó dự đoán trong năm 2027. Đáng chú ý, sổ đặt hàng hiện tương đương khoảng 27% tổng đội tàu, trong khi hoạt động phá dỡ tàu cũ vẫn ở mức thấp.

Thị trường vận tải biển đã chạm đỉnh?

Trong những năm gần đây, thị trường vận tải biển nhiều lần tránh được tình trạng dư thừa công suất khi chuỗi cung ứng liên tiếp chịu tác động từ các cú sốc, từ đại dịch COVID-19, xung đột Nga–Ukraine đến khủng hoảng Biển Đỏ và những biến động tại eo biển Hormuz. 

Mỗi lần gián đoạn đều làm giảm công suất vận tải hiệu dụng, trong khi chủ tàu phản ứng bằng cách đặt đóng mới, mua tàu cũ và duy trì các tàu đang khai thác thay vì đưa đi phá dỡ. Điều này tiếp tục hỗ trợ thị trường trong ngắn hạn nhưng đồng thời làm tăng nguồn cung trong những năm tiếp theo.

Vì vậy, câu hỏi hiện nay không chỉ là thị trường đã đạt đỉnh hay chưa, mà còn là phân khúc nào sẽ chịu áp lực trước và nguồn cung mới sẽ tác động đến thị trường ở mức độ nào.

Tàu container đang cho thấy những tín hiệu rõ hơn về khả năng suy yếu khi tốc độ tăng đội tàu dự kiến vượt đáng kể tốc độ tăng nhu cầu. Tàu hàng rời vẫn có nền tảng tương đối cân bằng nhờ tăng trưởng hàng hóa và quãng đường vận chuyển. Trong khi đó, thị trường tàu chở dầu tiếp tục phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị và mức độ gián đoạn của các tuyến vận chuyển năng lượng.

Theo Affinity, dù ngành vận tải biển đã nhiều lần được dự báo sẽ bước vào giai đoạn suy yếu trong hai năm qua, kịch bản đó vẫn chưa xảy ra. Đà tăng trưởng có thể còn được duy trì, nhưng thời điểm chu kỳ đảo chiều vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải.

Tìm giá Cước vận chuyển tại đây.

Tìm Công ty Logistics tại đây.

Tìm lịch tàu tại đây.

Xem thêm:

• Cập nhật thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 40/2026 | Phaata
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Bắc Mỹ trong Tháng 10-2026
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Âu trong Tháng 10-2026
• SITC cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Á trong Tháng 10-2026
• CMA CGM hoàn tất thương vụ 1,4 tỷ USD mua lại FedEx Supply Chain
• Legend Cargo Logistics: 8 năm xây dựng năng lực và niềm tin trên tuyến Việt Nam – Bắc Mỹ
• Sea-Intelligence: Độ tin cậy lịch trình toàn cầu giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2022
• Hapag-Lloyd đẩy mạnh đối thoại với Israel, công bố chi tiết đề xuất sửa đổi thương vụ ZIM
• IATA kêu gọi tăng cường kiểm soát hàng hóa nguy hiểm trong toàn chuỗi cung ứng hàng không
• Chủ hàng Mỹ đẩy mạnh kết nối cảng – nội địa, phân tán rủi ro chuỗi cung ứng
• Hapag-Lloyd và FIMI đệ trình đề xuất sửa đổi cho thương vụ mua lại ZIM
• Sản lượng hàng không thương mại điện tử từ Trung Quốc giảm 16% trong tháng 8

Nguồn: Phaata.com (Theo Splash247)

Phaata - Where Shippers & Logistics Providers Connect

► Tìm Cước vận chuyển & Công ty logsitics tốt hơn!